EORI (Economic Operators Registration and Identification), Avrupa Birliği gümrük idarelerinin işletmeleri tanımak için kullandığı ortak kimlik numarasıdır. Gümrük beyannamesinde, özet beyanda ve gümrük kararı taleplerinde ilgili kişinin yerine bu numara yazılır. AB’de yerleşik her işletme için zorunludur; AB’de yerleşik olmayan ama AB gümrüğüyle doğrudan işlem yapan işletmeler için de gerekebilir. Türkiye’den AB’ye satış yapan bir firmanın kuryesi, gümrük müşaviri veya alıcısı bir gün “EORI numaranız var mı?” diye sorarsa, aşağıdaki bilgiler neyin kastedildiğini ve ne yapmanız gerektiğini anlatır.
EORI Numarasının Yapısı ve Geçerliliği
AB Komisyonu’nun yayımladığı kurala göre numara iki bölümden oluşur:
| Bölüm | İçerik | Not |
|---|---|---|
| Ülke kodu | Numarayı veren AB üye devletinin 2 harfli kodu | Örneğin Almanya için DE, Fransa için FR |
| Tekil kimlik | Üye devlet içinde benzersiz, en fazla 15 alfanümerik karakter | Her ülke kendi yapısını kullanır |
| Geçerlilik | Numara tek bir üye devlet tarafından verilir, AB genelinde geçerlidir | Her ülke için ayrı numara almanız gerekmez |
Bir işletme için yalnızca tek bir gümrük idaresi EORI numarası verir. Aynı firmanın birden çok AB ülkesinden numara alması beklenmez; bu yüzden başvuru yapmadan önce zaten numaranız olup olmadığını (örneğin bir kuryenin sizin için açtırıp açtırmadığını) kontrol etmek gerekir. AB, numaranın geçerliliğini sorgulayan bir EORI doğrulama aracı yayımlar; numarayı belgeye yazmadan önce buradan teyit etmek hatalı belge riskini azaltır.
Türk Firmaları Ne Zaman EORI Almalı?
AB kuralları, AB’de yerleşik olmayan işletmelerin yalnızca belirli gümrük faaliyetlerinde EORI almasını ister (örneğin kendi adlarına gümrük beyanı vermek veya gümrük kararı talep etmek). Pratikte durum, sevkiyatın türüne göre değişir:
| Senaryo | EORI gerekir mi? | Neden / ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Kuryeyle AB’deki bireysel müşteriye tekil gönderi (DAP) | Çoğu zaman satıcıdan istenmez | Gümrük beyanını genellikle kurye veya alıcı adına aracı yürütür; yine de kuryenize sorun |
| AB’de bir firmaya B2B gönderi, ithalatçı alıcı | Alıcının EORI numarası gerekir | İthalatçı alıcıdır; sizden alıcı EORI’sini fatura ve belgelere yazmanız istenebilir |
| DDP satış, ithalatçı olarak sizin adınıza beyan veriliyor | Genellikle gerekir | Beyan sahibi siz olduğunuz için kimlik numarası gerekir; müşavirinizle netleştirin |
| Kendi adınıza gümrük kararı talep edeceksiniz (örneğin basitleştirme) | Gerekir | Karar talebi EORI ile yapılır |
| AB’deki depoya stok gönderiyorsunuz | Senaryoya bağlı | Depoyu kimin adına ithal edeceğiniz belirler; depo/forwarder ile yazılı netleştirin |
Bu tablo yön göstericidir; kesin durum, beyanı kimin adına verdiğinize ve AB ülkesinin uygulamasına bağlıdır. İthalat tarafındaki vergi yükünü ve kimin ödeyeceğini DDP ve DAP yazısında karşılaştırdık.
Başvuru: Adım Adım (AB Dışı Firma İçin)
- Hangi ülkeden başvuracağınıza karar verin. AB dışında yerleşik işletme, ilk gümrük işlemini yapacağı üye devletin gümrük idaresine başvurur. Çoğu sevkiyatınız Almanya’ya gidiyorsa Alman gümrüğüne başvurmak mantıklıdır.
- Firma bilgilerinizi hazırlayın: ticari unvan, adres, hukuki yapı, vergi kimlik numaranız, faaliyet alanı ve iletişim bilgileri. Bazı ülkeler ilk işlemin yerini ve tarihini veya bir AB temsilcisini de isteyebilir.
- Üye devletin başvuru kanalını kullanın. Kanal ülkeye göre değişir: bazı ülkeler elektronik portal (örneğin Fransa’nın SOPRANO sistemi), bazıları form (örneğin Almanya’da gümrük idaresine iletilen form) kullanır.
- Numarayı alın ve doğrulayın. Numara geldiğinde AB doğrulama aracında geçerliliğini sorgulayın.
- Numarayı ilgili taraflara iletin: kurye, gümrük müşaviri, forwarder ve alıcı. Belgelerde (ticari fatura, gümrük beyanı) tutarlı yazın. Belge hazırlığı için ihracat faturası yazısına bakın.
Başvurunun ücretsiz olduğunu belirten kaynaklar çoktur; yine de başvuruyu aracı bir firmaya yaptırıyorsanız, aracı hizmet bedeli talep edebilir. Resmî başvuruyu doğrudan idareye yapmak mümkündür.
Birleşik Krallık ve Kuzey İrlanda: Ayrı Numara
Brexit sonrası Birleşik Krallık, AB gümrük alanının dışındadır. İngiltere’ye gümrük işlemleri için GB ile başlayan ayrı bir EORI numarası (HMRC tarafından verilir) gerekir; AB’den alınan numara İngiltere’de tek başına geçerli değildir. Kuzey İrlanda için ayrı bir (XI ile başlayan) numara söz konusudur. İngiltere’ye satış yapıyorsanız süreci İngiltere kargo rehberimizle birlikte okuyun.
Sık Yapılan 5 Hata
- Birden çok ülkeden numara almak: işletme başına tek EORI verilir; mükerrer başvuru sorun yaratır.
- Numarayı yanlış yazmak: ülke kodu ve karakter sayısı kritik; bir hane hatası belgenin geri çevrilmesine yol açar.
- Alıcının EORI’sini sormamak: B2B gönderide alıcı numarası eksikse gümrükte bekleme olur.
- EORI ile KDV numarasını (VAT ID) karıştırmak: ikisi ayrı sistemlerdir; birini diğerinin yerine yazmayın.
- EORI’yi IOSS ile karıştırmak: IOSS, düşük değerli B2C gönderilerde KDV tahsilatı içindir. Ayrıntı için IOSS rehberine bakın.
Örnek: Konya’dan Almanya’ya B2B Parça Sevkiyatı
Konya’daki bir makine parçası üreticisi, Almanya’daki bir distribütöre aylık parça gönderiyor. Alıcı, ithalatçı sıfatıyla gümrük işlemini kendi gümrük müşaviri aracılığıyla yapıyor. Bu durumda alıcının EORI’si kritik; üretici ise ticari faturaya alıcının EORI numarasını ve kendi vergi kimliğini yazıyor. Üretici ilerleyen dönemde teslim şeklini DDP’ye çevirirse, Almanya’da ithalatçı olarak kendisi görüneceği için kendi EORI’sini alması ve vergi yükümlülüklerini netleştirmesi gerekecek. Bu örnek, EORI ihtiyacının teslim şekline göre değiştiğini gösterir. Teslim şekillerinin tümü için Incoterms 2020 yazısına bakın.
Numaranızı Aldıktan Sonra: Nerelerde Kullanılır?
- Ticari faturada ve gönderi belgelerinde: AB’ye B2B satışta fatura ve kurye formunda ihracatçı ve alıcı EORI numaralarının yazılması gümrük işlemini hızlandırır.
- Kurye ve forwarder hesabınızda: bazı taşıyıcılar EORI’yi gönderici profiline kaydeder; her gönderide yeniden girmeniz gerekmez.
- Gümrük müşaviriniz ve alıcınızla paylaşım: beyan sürecinde kimin adına hangi numaranın kullanılacağı netleşir.
- Pazaryeri vergi/uyum bölümünde: bazı platformlar, AB satışında gümrük kimliği bilgisini ister; platformun yönergesini kontrol edin.
Firma unvanı, adresi veya hukuki yapısı değişirse EORI kaydını ilgili gümrük idaresine bildirin; eski bilgilerle düzenlenen belgeler gümrükte uyuşmazlık yaratır. AB doğrulama aracı, numaranın geçerli olup olmadığını size ve karşı tarafa gösterebilir.
Mini Vaka: “EORI Numaranız Yok” Uyarısı
Konya’dan el yapımı seramik satan Elif Hanım, Hollanda’daki bir butik mağazaya 400 € değerinde toptan sipariş gönderiyor. Kurye, gönderi oluşturma ekranında “alıcı EORI numarası zorunlu” uyarısı veriyor. Elif Hanım önce kendi EORI’sini almaya çalışıyor; oysa istenen numara alıcının numarası. Çünkü ithalatçı, Hollanda’daki mağazanın kendisi. Doğru adım, alıcıdan EORI numarasını yazılı istemek ve doğrulama aracında kontrol etmek. Aynı satıcı bir ay sonra bireysel müşteriye DDP satışa geçince bu kez beyanı kendi adına verdiriyor ve kendi EORI’sini alması gerekiyor. Bu örnek, “EORI kimin?” sorusunun cevabının sevkiyat modeline göre değiştiğini gösterir. Teslim şekilleri için DDP ve DAP yazısına bakın.
Kısaca Özet ve Sonraki Adım
EORI, AB gümrüğünde işletmeyi tanımlayan ve AB genelinde geçerli tek numaradır. AB dışı firma, ilk gümrük işlemini yapacağı üye devletten başvurur. B2B satışlarda alıcı EORI’si, DDP satışta kendi EORI’niz önem kazanır. İngiltere için ayrı GB numarası gerekir.
Sonraki adım: Satış modelinizi (DAP/DDP, B2B/B2C) netleştirin ve kuryenize veya gümrük müşavirinize “bu senaryoda EORI’yi kim, hangi adıma yazıyor?” diye sorun. Türkiye çıkışı işlemler için ihracat beyannamesi rehberine de göz atın.
Sık Sorulan Sorular
EORI numarası ücretli mi?
AB üye devletlerinin gümrük idareleri başvuruyu genellikle ücretsiz alır. Bir aracı firma üzerinden başvuruyorsanız hizmet bedeli talep edilebilir; resmî başvuru doğrudan idareye yapılabilir.
Türk firması EORI’yi hangi ülkeden almalı?
AB’de yerleşik olmayan işletme, ilk gümrük işlemini yapacağı üye devletin gümrük idaresine başvurur. Numara alındıktan sonra tüm AB üye devletlerinde geçerlidir.
EORI ile KDV numarası aynı şey mi?
Hayır. EORI gümrük işlemlerinde işletmeyi tanımlar; KDV numarası (VAT ID) vergi kimliğidir. İkisi farklı sistemlerde tutulur ve belgelerde birbirinin yerine yazılmaz.
İngiltere için AB EORI numarası yeter mi?
Hayır. Birleşik Krallık gümrük işlemleri için HMRC’nin verdiği GB ile başlayan ayrı bir EORI numarası gerekir. Kuzey İrlanda için ayrı bir numara kullanılır.
Bireysel gönderilerde EORI gerekir mi?
Özel amaçlı, ticari olmayan gönderilerde genellikle gerekmez. Ticari faaliyet kapsamındaki gönderilerde ise beyanı kim veriyorsa onun kimlik numarası gerekir; kuryeniz veya müşaviriniz yönlendirir.
Gönderinizi Hemen Fiyatlandırın
Ağırlık ve varış ülkesini girin, birden fazla taşıyıcının fiyatını anında karşılaştırın.
🧮 Fiyat Hesapla →Kaynaklar ve Daha Fazla Bilgi
Bu yazıdaki bilgiler aşağıdaki kuruluşların yayımladığı genel çerçeveye dayanır. Kurallar ülkeye, taşıyıcıya ve döneme göre değişebilir; işlem yapmadan önce güncel hâlini ilgili kurumdan veya taşıyıcıdan teyit edin.