Taşımacılıkta tehlikeli madde (Dangerous Goods — DG), taşıma sırasında insan, mal veya çevre için risk oluşturabilecek maddelerdir. Birleşmiş Milletler bu maddeleri 9 sınıfta toplar; hava, deniz ve karayolu kuralları bu sınıflandırmaya dayanır. Üstelik “tehlikeli madde” yalnızca endüstriyel kimyasallar demek değildir: parfüm, oje, çakmak, aerosol sprey, el dezenfektanı ve lityum pilli elektronikler gibi günlük ürünler de bu kapsama girer. Bu yüzden e-ticaret satıcılarının kuryeye teslim etmeden önce ürünü kontrol etmesi gerekir.
9 Tehlikeli Madde Sınıfı
| Sınıf | Adı | Örnek |
|---|---|---|
| 1 | Patlayıcılar | Havai fişek, mühimmat |
| 2 | Gazlar (2.1 yanıcı, 2.2 yanıcı olmayan/zehirsiz, 2.3 zehirli) | Aerosol sprey, çakmak gazı, tüp |
| 3 | Yanıcı sıvılar | Parfüm, oje, boya, alkollü dezenfektan |
| 4 | Yanıcı katılar (4.1), kendiliğinden yanabilenler (4.2), su ile temasta tehlikeli olanlar (4.3) | Kibrit, bazı metal tozları |
| 5 | Yükseltgen maddeler (5.1) ve organik peroksitler (5.2) | Bazı temizlik ve boya sertleştiricileri |
| 6 | Zehirli (6.1) ve bulaşıcı (6.2) maddeler | Pestisit, bazı laboratuvar numuneleri |
| 7 | Radyoaktif maddeler | Bazı tıbbi ve endüstriyel kaynaklar |
| 8 | Aşındırıcı (korozif) maddeler | Çamaşır suyu, akü asidi, kireç çözücü |
| 9 | Diğer tehlikeli maddeler | Lityum piller, kuru buz, manyetik malzeme |
Her madde ayrıca bir UN numarasına sahiptir (örneğin lityum iyon piller için UN3480/UN3481). Taşıyıcı ve gümrük bu numaraya bakarak maddenin sınıfını ve paketleme kurallarını belirler.
E-Ticarette Sık Karşılaşılan Ürünler
| Ürün | Genellikle hangi sınıf? | Nedeni |
|---|---|---|
| Parfüm, kolonya, alkollü kozmetik | Sınıf 3 | Yanıcı sıvı; alkol ve parlama noktası |
| Oje, çözücü, boya | Sınıf 3 | Yanıcı sıvı |
| Aerosol (deodorant, sprey boya) | Sınıf 2 | Basınçlı kap, çoğu zaman yanıcı gaz |
| Çakmak | Sınıf 2.1 | Yanıcı gaz; çoğu kurye kabul etmez |
| Lityum iyon pil, powerbank | Sınıf 9 | Isınma ve yangın riski |
| Pilli elektronik cihaz (telefon, laptop, kulaklık) | Sınıf 9 (cihaz içinde pil olarak) | Cihaz içindeki lityum pil |
| Alkollü el dezenfektanı | Sınıf 3 | Yanıcı sıvı |
| Kuru buz (soğuk zincir) | Sınıf 9 | Gaz çıkışı, basınç ve boğulma riski |
| Çamaşır suyu, kireç çözücü | Sınıf 8 | Aşındırıcı |
Aynı ürün miktara ve ambalaja göre farklı kurallara tabi olabilir. Kozmetik kategorisinde bu durum sık görülür; ülkeye göre gönderim kurallarını kozmetik ve parfüm gönderimi sayfasında ele aldık. Elektronik ürünlerde ise pil kuralları belirleyicidir; bkz. elektronik aksesuar gönderimi.
Kurye ile Gönderirken Neler Gerekir?
- Taşıyıcı onayı: çoğu express kurye, tehlikeli maddeyi yalnızca özel anlaşma veya onayla kabul eder; standart e-ticaret hesabıyla gönderim yasaktır. Gönderiyi teslim etmeden önce firmanın kabul koşullarını doğrulayın.
- Güvenlik Bilgi Formu (SDS / MSDS): ürünün bileşimini, tehlikelerini ve taşıma bilgilerini içeren, genellikle 16 bölümlük standart belge. Taşıyıcı ve gümrük talep edebilir.
- Ambalaj ve etiket: sınıfa uygun, test edilmiş ambalaj ve tehlike etiketi (baklava şeklinde işaret) gerekir; hava taşımasında ek olarak gönderici beyanı düzenlenir.
- Miktar sınırları: “sınırlı miktar” (limited quantity) kuralları küçük miktarlar için basitleştirilmiş koşullar getirir; ama bu kuralların uygulanıp uygulanmadığı taşıyıcıya ve moda göre değişir.
- Doğru beyan: ürünü “hediye” veya “kozmetik” diye muğlak yazmak, gümrükte ve taşıyıcıda ceza ve ret nedenidir. Beyan mantığı için GTİP kodu yazısına bakın.
Lityum Piller: En Sık Sorun Çıkaran Kategori
Telefon, powerbank, e-bisiklet, kulaklık gibi pilli ürünler, e-ticaretin en yaygın DG konusudur. Genel mantık şudur: cihazın içindeki pil ile cihazla birlikte paketlenen pil ve tek başına pil ayrı kurallara tabidir; tek başına gönderilen piller çoğu kuryede en sıkı kısıtlamaya sahiptir. Watt-saat (Wh) değeri sınır belirler; yüksek kapasiteli piller (örneğin e-bisiklet aküleri) çoğu hava kuryesince kabul edilmez. Hangi pilin hangi kategoriye girdiğini, ürün etiketindeki Wh değerinden ve taşıyıcının kurallarından kontrol edin.
Ayrıca pilli ürünlerin hasar riski yüksek olduğundan, doğru paketleme ve sigorta önemlidir. Yasaklı ve kısıtlı ürünlerin geniş listesi için yurt dışına gönderilemeyen yasaklı ürünler yazısına bakın.
Gönderi Öncesi Kontrol Listesi
- Ürünün SDS belgesi var mı? Yoksa üreticiden isteyin.
- Ürün alkol, pil, gaz veya basınçlı kap içeriyor mu?
- Seçeceğiniz kurye bu ürünü kabul ediyor mu? Hangi koşulla?
- Hedef ülke bu ürünün ithalatını kısıtlıyor mu? (Örneğin alkol ve bazı kimyasallar)
- Ambalaj kurye şartlarına uygun mu?
- Gümrük belgelerinde ürün tanımı açık yazıldı mı?
Örnek Vaka: Parfüm Satan Bir E-İhracatçı
Elif Hanım, el yapımı parfüm satan bir e-ihracatçı. İlk ABD siparişini kuryeye teslim etmek istediğinde şu adımlarla karşılaşıyor:
- Ürün tanımı: parfümün alkol içerdiğini ve yanıcı sıvı olduğunu (Sınıf 3) fark ediyor.
- Kurye kuralı: seçtiği kuryenin, bu tür ürünleri yalnızca özel koşullarla kabul ettiğini öğreniyor.
- Belge: üreticisinden SDS (güvenlik bilgi formu) istiyor.
- Paketleme: şişeleri dayanıklı iç ambalajla, sızdırmaz ve emici dolgu malzemeyle paketliyor. Bkz. paketleme teknikleri.
- Alternatif: kurye kabul etmiyorsa, yer yoluyla veya tehlikeli madde taşımaya yetkili bir komisyoncu üzerinden göndermeyi değerlendiriyor.
- Beyan: gümrük belgelerinde ürünü “parfum, alcohol-based” olarak açıkça tanımlıyor.
Bu süreç, kozmetik satıcılarının neden “beyan et, kontrol et, uygun kuryeyi seç” sırasını izlemesi gerektiğini gösterir. Ülke bazlı örnekler için kozmetik ve parfüm gönderimi sayfasına bakın.
Tehlikeli Madde Etiketleri ve İşaretleri
- Tehlike etiketi (baklava): maddenin sınıfını gösteren, 10×10 cm civarı eşkenar dörtgen etiket; her sınıfın kendi sembolü ve rengi vardır.
- UN numarası işareti: paketin üzerinde “UN” harfleriyle birlikte dört haneli numara yazılır.
- Lityum pil işareti: pil içeren paketlerde özel pil etiketi gerekebilir.
- “Bu tarafı yukarı” okları: sıvı içeren paketlerde yön okları paket yönünü gösterir.
- Sınırlı miktar işareti: küçük miktarlı tehlikeli maddelerde kullanılan içi boş baklava işareti.
Gri Alan: Hangi Kozmetik ve Sıvı Ürünler Tehlikeli Sayılır?
Her sıvı veya kozmetik ürün tehlikeli madde değildir. Belirleyici kriterlerden biri parlama noktasıdır (flash point): Birleşmiş Milletler sınıflandırmasında, parlama noktası yaklaşık 60 °C ve altındaki sıvılar yanıcı sıvı (Sınıf 3) kabul edilir. Pratikte şöyle düşünebilirsiniz:
| Ürün | Genellikle | Not |
|---|---|---|
| Alkol bazlı parfüm, kolonya, oje | Tehlikeli madde (Sınıf 3) | Yüksek alkol oranı, düşük parlama noktası |
| Alkolsüz krem, losyon, şampuan | Genellikle tehlikeli madde değil | Formüle bağlıdır; SDS’e bakın |
| Aerosol sprey | Tehlikeli madde (Sınıf 2) | Basınçlı kap; çoğunlukla yanıcı itici gaz |
| Sabun, katı kozmetik | Genellikle tehlikeli madde değil | Yanıcı çözücü içeriyorsa istisna |
| Yüksek alkollü el dezenfektanı | Tehlikeli madde (Sınıf 3) | Alkol oranı yüksek |
Kesin sınıflandırma, ürünün formülasyonuna ve güvenlik bilgi formuna (SDS) bağlıdır; tablodaki yönlendirmeyi kendi ürününüz için doğrulama yerine kullanmayın. Hangi kuryenin neyi kabul ettiğini göndermeden önce teyit edin.
Kısaca Özet ve Sonraki Adım
Tehlikeli madde konusunda özet:
- BM, tehlikeli maddeleri 9 sınıfta toplar; günlük ürünler de bunların içindedir.
- Parfüm ve oje Sınıf 3, aerosol Sınıf 2, lityum pil ve kuru buz Sınıf 9’dur.
- Kuryeler tehlikeli maddeyi çoğunlukla özel onayla kabul eder.
- SDS, ambalaj ve etiket temel gerekliliklerdir.
- Yanlış beyan ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir.
Sonraki adım: Ürününüzün SDS belgesini hazırlayın, kurye kabul koşullarını doğrulayın ve hedef ülkenin kısıtlarını kontrol edin.
Sık Sorulan Sorular
Parfüm kargoyla yurt dışına gönderilebilir mi?
Parfüm çoğunlukla Sınıf 3 (yanıcı sıvı) kapsamında olduğu için kuryeler ve ülkeler kısıtlama uygulayabilir. Gönderi, taşıyıcının kabul şartlarına ve miktar/ambalaj kurallarına bağlıdır. Hedef ülke ve taşıyıcı için önceden doğrulayın.
Powerbank kargoyla gönderilebilir mi?
Lityum pilli powerbank’ler Sınıf 9 kapsamındadır ve birçok kurye için kısıtlıdır. Kapasite (Wh) ve paketleme biçimi belirleyicidir; taşıyıcının güncel kuralını kontrol etmeden göndermeyin.
SDS (Güvenlik Bilgi Formu) nedir?
SDS, bir maddenin içeriğini, tehlikelerini, güvenli kullanım ve taşıma bilgilerini içeren standart belgedir. Taşıyıcı ve gümrük, tehlikeli madde sınıflandırması için bu belgeyi isteyebilir.
Tehlikeli madde taşımak için özel izin gerekir mi?
Taşıyıcı ve moda göre değişir. Genel e-ticaret hesaplarıyla tehlikeli madde gönderimi çoğu zaman yasaktır; özel anlaşma, eğitimli personel, uygun ambalaj ve belge gerekebilir.
Gönderinizi Hemen Fiyatlandırın
Ağırlık ve varış ülkesini girin, birden fazla taşıyıcının fiyatını anında karşılaştırın.
🧮 Fiyat Hesapla →Kaynaklar ve Daha Fazla Bilgi
Bu yazıdaki bilgiler aşağıdaki kuruluşların yayımladığı genel çerçeveye dayanır. Kurallar ülkeye, taşıyıcıya ve döneme göre değişebilir; işlem yapmadan önce güncel hâlini ilgili kurumdan veya taşıyıcıdan teyit edin.